Biển Đen nghẽn ngũ cốc: xuất khẩu lúa mì Nga–Ukraine có thể giảm một nửa

Từ tháng 7/2026, các cuộc tấn công vào cảng, silo và tàu tại Biển Đen đã làm nghẽn xuất khẩu ngũ cốc của Nga và Ukraine. SovEcon ước tính lượng lúa mì xuất khẩu kết hợp của hai nước trong giai đoạn thu hoạch tháng 7–9 chỉ còn khoảng một nửa so với cùng kỳ năm trước.

Vì sao Biển Đen quan trọng với lương thực?

Chỉ tiêu	Số liệu nguồn ghi nhận
Tỷ trọng thương mại lúa mì toàn cầu của Nga và Ukraine	Hơn một phần tư
Dầu hướng dương	Hai nước chiếm khoảng hai phần ba thương mại toàn cầu
Ngô đường biển	Khoảng một phần mười
Tỷ trọng Biển Đen trong xuất khẩu ngũ cốc của Nga	Hơn 70%
Cảng quanh Odesa trong xuất khẩu ngũ cốc Ukraine	Thường khoảng 90%
Ai Cập	Khoảng một tháng không nhận ngũ cốc Biển Đen; Nga và Ukraine chiếm khoảng một nửa lượng lúa mì nhập khẩu

Nguồn: gCaptain/Bloomberg ngày 22/9/2026. Giá lúa mì được mô tả đã lên mức cao nhất ba năm, nhưng bài không công bố một mức giá giao ngay duy nhất.

Tuyến thay thế có giới hạn

• Ukraine chuyển thêm hàng qua cảng Constanta của Romania, nhưng mực nước sông Danube thấp và các tuyến ven biển Romania, Bulgaria đang bị ùn.
• Khoảng 80 tàu, chủ yếu cỡ nhỏ, đang xếp hàng quanh các cảng sông Danube của Ukraine, theo dữ liệu theo dõi tàu do Kpler và Bloomberg tổng hợp.
• Khoảng 180 toa ngũ cốc có thể qua biên giới đường sắt mỗi ngày, tương đương khoảng 10.000 tấn. Mức này không thay thế được sản lượng qua Odesa.
• Nguồn cho biết kho ngũ cốc của Ukraine có thể đầy vào đầu tháng 11.
• Nga chuyển một phần hàng qua Kazakhstan, Baltic, Caspi và Viễn Đông, đồng thời dự kiến tạm dừng thuế xuất khẩu ngũ cốc và trợ cấp vận tải đường sắt. Quãng đường sắt dài làm tăng chi phí so với đường biển.

Việc cần kiểm tra với một lô cụ thể

1. Cảng xếp còn mở không, tàu đã được bảo hiểm chấp thuận tuyến chưa, và bên nào chịu gia hạn giao hàng.
2. Nguồn thay thế, chênh lệch giá, chứng từ xuất xứ và thời gian tàu thực tế.
3. Với hàng qua sông hoặc đường bộ, kiểm tra mực nước, năng lực xe/toa và điểm chuyển tải.
4. Tách riêng rủi ro Biển Đỏ trên hải trình tiếp theo; đừng gộp vào giá ngũ cốc.

Giá nông sản tham chiếu ngày 23/9

Chỉ số	Giá	Thay đổi	Ghi chú
Ngô CBOT	5,33 USD/giạ	+0,95%	Giá sàn Chicago
Lúa mì mềm vụ đông CBOT	7,09 USD/giạ	-0,74%	Không phải giá giao đến Việt Nam
Đậu tương CBOT	13,21 USD/giạ	+1,32%	Giá sàn Chicago
Khô đậu tương CBOT	371,50 USD/tấn ngắn	+4,77%	Chưa gồm cước CFR

Các mức giá trên là dữ liệu sàn hoặc chứng khoán niêm yết để tham khảo, không phải giá FOB/CFR do BGK chào. Khi đàm phán phải ghi rõ nguồn và ngày lấy số liệu.

CF Industries ở 120,59 USD/cổ phiếu và Mosaic ở 24,73 USD/cổ phiếu là cổ phiếu doanh nghiệp phân bón, không phải giá urê hạt hoặc DAP.